انجیل “Q” چیست و آیا ثابت می­‌کند اناجیل دروغین هستند؟

انجیل “Q” چیست و آیا ثابت می­‌کند اناجیل دروغین هستند؟

انجیل Q از کلمۀ quelle به­ معنای منبع یا مرجع می‌­آید. بعضی پژوهش­گران کتاب مقدس اظهار داشته‌اند پیش از نوشتن اناجیل، سندی وجود داشت که نویسندگان انجیل متی و لوقا به‌ عنوان منبع از آن استفاده کردند. آنها این سند فرضی را Q می‌­نامند که گاهی به انجیل Q نیز شناخته می‌­شود؛ آن را فرضی می­‌گویند، چون دلیلی برای اثبات وجود آن در دست نیست. با این وجود، این پیشنهاد به‌دلیل شباهت‌های بسیار نزدیک و گزارش‌های مشابهی که در انجیل متی و لوقا وجود دارد، مورد قبول محافل علمی قرار گرفت. بر اساس استدلال منطقی فرض می­‌شود گزارش‌های شبیه هم از یک منبع مشترک به دست آمده‌اند. به گفتۀ پاپیاس مورخ، از آنجایی­ که احتمالا متی در اصل به ‌زبان عبری یا آرامی نوشته شده است و فقط متن یونانی در دسترس ماست، برخی به این نتیجه می‌­رسند که ترجمۀ عبری انجیل متی به یونانی باعث چنین اختلافات جزئی در گزارش‌های لوقا شده است. اما از آنجایی ­که برخی گزارش‌ها کاملا شبیه هم هستند، گمان می­‌رود انجیل متی و لوقا دارای منبع مشترکی هستند.

این کاملا منطقی است. ما قطعا در ترجمه­‌ها شاهد اختلافات جزئی یا واژه‌سازی‌های مشابه هستیم. آیا این نتیجۀ یک سند ناشناخته به نام Q می­‌باشد؟ شاید، اما به هیچ وجه نمی­‌توان مطمئن بود، زیرا ممکن است کسی از منبعی دیگر یا از مرقس کپی­‌برداری کرده باشد. در قسمت زیر نموداری شامل برخی گفته­‌های متی و لوقا را مشاهده می‌­کنید که کاملا یکسان هستند و آنها را پر رنگ نشان داده‌­ایم. این متن از NASB اقتباس شده است.

متی ۷:۳-۱۰ اما یحیی چون بسیاری از فریسیان و صدوقیان را دید که به آنجا که او تعمید می‌داد می­‌آمدند به آنان گفت: ای افعی­‌زادگان چه کسی به شما هشدار داد تا از غضبی که در پیش است، بگریزید؟ پس ثمری شایستۀ توبه بیاورید و با خود مگویید پدر ما ابراهیم است زیرا به شما می‌­گویم خدا قادر است از این سنگها فرزندان ابراهیم پدید آورد. هم‌اکنون تیشه بر ریشۀ درختان نهاده شده است. هر درختی که میوۀ خوب ندهد، بریده و در آتش افکنده خواهد شد.لوقا ۷:۳-۹ یحیی خطاب به جماعتی که برای گرفتن تعمید نزد او می­‌آمدند، می‌­گفت: ای افعی­‌زادگان چه کسی به شما هشدار داد تا از غضبی که در پیش است، بگریزید؟ پس ثمری شایستۀ توبه بیاورید و با خود مگویید پدر ما ابراهیم است زیرا به شما می‌گویم خدا قادر است از این سنگها فرزندان ابراهیم پدید آورد. هم‌­اکنون تیشه بر ریشۀ درختان نهاده شده است. هر درختی که میوۀ خوب ندهد، بریده و در آتش افکنده خواهد شد.
متی ۳۷:۲۳ ای اورشلیم، ای اورشلیم، ای قاتل پیامبران و سنگسارکنندۀ رسولانی که نزد تو فرستاده می‌­شوند! چند بار خواستم همچون مرغی که جوجه‌­هایش را زیر بالهای خویش جمع می­‌کند، فرزندان تو را گرد آورم، اما نخواستی!  لوقا ۳۴:۱۳ ای اورشلیم، ای اورشلیم، ای قاتل پیامبران و سنگسارکنندۀ رسولانی که نزد تو فرستاده می­‌شوند! چند بار خواستم همچون مرغی که جوجه‌­هایش را زیر بالهای خویش جمع می­‌کند، فرزندان تو را گرد آورم، اما نخواستی!  
متی ۲:۱۱-۶ چون یحیی در زندان وصف کارهای مسیح را شنید، شاگردان خود را نزد وی فرستاد تا بپرسند: آیا تو همانی که می‌بایست بیاید یا منتظر دیگری باشیم؟ عیسی در پاسخ گفت: بروید و آنچه می‌­بینید و می‌­شنوید به یحیی بازگویید که کوران بینا می‌­شوند، لنگان راه می‌روند، جذامیان پاک می‌گردند، کران شنوا می­‌شوند، مردگان زنده می­‌گردند و به فقیران بشارت داده می­‌شود. خوشا به حال کسی که به سبب من نلغزد.  لوقا ۱۸:۷-۲۳ شاگردان یحیی او را از همۀ این وقایع آگاه ساختند. پس او دو تن از آنان را فرا خواند و با این پیغام نزد عیسی فرستاد: آیا تو همانی که می‌بایست بیاید یا منتظر دیگری باشیم؟ آن دو نزد عیسی آمده گفتند: یحیای تعمیددهنده ما را فرستاد تا از تو بپرسیم آیا تو همانی که می‌­بایست بیاید، یا منتظر دیگری باشیم؟ در همان ساعت عیسی بسیاری را از بیماریها و دردها و ارواح پلید شفا داد و نابینایان بسیار را بینایی بخشید. پس در پاسخ به آن فرستادگان فرمود: بروید و آنچه می‌­بینید و می‌شنوید به یحیی بازگویید که کوران بینا می­‌شوند، لنگان راه می‌­روند، جذامیان پاک می­‌گردند، کران شنوا می­‌شوند، مردگان زنده می‌­گردند و به فقیران بشارت داده می­‌شود. خوشا به حال کسی که به سبب من نلغزد.    

انجیل “Q” چیست و آیا ثابت می­‌کند اناجیل دروغین هستند؟ 

همچنین به متی ۱۸:۸-۲۲ در مقایسه با لوقا ۵۷:۹-۶۲؛ متی ۱۹:۱۷-۲۰ در مقایسه با لوقا ۵:۱۷-۶ و متی ۱۴:۲۵-۳۰ در مقایسه با لوقا ۱۱:۱۹-۲۷ مراجعه کنید. 

همان‌طور که در بالا گفته شد، بر اساس یک تئوری دیگر متی و لوقا از مرقس کپی­‌برداری شده‌­اند. لطفا به نقل قول زیر توجه کنید که به تئوری Q و تئوری مرجع مرقسی اشاره دارد:

«کاملا بدیهی است متی و لوقا عملا از تمام مرقس استفاده کرده و پیرو همان ترتیب رویدادهایی هستند که گفته شده‌­­اند. به همین دلیل مرقس در صفحه‌ای که این انجیل در آن ظاهر می‌شود، اول قرار داده شده است. اما یک چیز دیگر نیز به همان اندازه روشن است، این که متی و لوقا هر دو منبع مشترک دیگری داشتند. زیرا هر یک از آنها عملا موضوعات مشابهی را ارائه می‌­دهد که اصلا در مرقس وجود ندارد. این دومین مرجع مشترک لوقا و متی را Logia (روایات و کلمات قصار منتسب به عیسی) می­‌نامند، زیرا در اصل شامل گفتمان یا گفت و شنود است. گاهی آن را Q نیز می‌­نامند».

مطلب بالا نقل ­قولی از اِی. تی. رابرتسون، یکی از محققان برجستۀ یونانی قرن بیستم است که بازتاب خوبی از موضع بسیاری از محققان است. شاید واقعا متی و لوقا منبع مشترکی داشته‌­اند، چه مرقس، چه Q و چه ترکیبی از هر دو.

اگر Q درست است، آیا اناجیل الهام شده‌­اند؟

برخی می­‌گویند تئوری Q موضوع الهام اناجیل را بی‌­اعتبار می­‌کند، زیرا بدان معناست که نویسندگان، مطالب خود را از منبع دیگری کپی کرده‌­اند و از خدا الهام نگرفته‌­اند. اما به هیچ وجه الهام را بی­‌اعتبار نمی‌کند. اگر Q مرجع واقعی باشد، پس اعتبار اناجیل را از بین نمی‌برد. چرا کپی از منبع قبلی باید اناجیل را بی­‌اعتبار کند یا بگوید الهام نشده­‌اند؟ آیا خدا نمی­‌تواند به‌ یک نویسنده الهام ببخشد وقتی او از سند دیگری کپی­‌برداری می‌­کند؟ البته، وجود Q بدان معناست که زمان میان رویدادهای واقعی و زمان ثبت آن کوتاه شده است. به‌ عبارت دیگر Q باید پیش از متی و لوقا نوشته شده باشد. این بدان معناست که حتی پیش از اناجیل نیز مرجعی وجود داشته است که فقط بر صحت اناجیل بیشتر تأکید می­‌کند، چون فاصلۀ زمانی بین خود رویداد و زمان ثبت آن را کوتاه می‌­کند.

اگر مرقس مرجع متی و لوقا بود، پس…

به‌علاوه اگر مرقس به‌ عنوان مرجعی برای لوقا و متی مورد استفاده قرار گرفته است، پس او از کجا می‌دانسته که چگونه بنویسد، اگر خودش شاهد عینی نبوده است؟ مسئله این نیست، چون مرقس شاگرد پطرس بوده و پطرس از شاگردانی بوده که با عیسی همراهی کرده است. پس مرقس اطلاعات خود را از پطرس گرفت که شاهد عینی وقایع بود. همچنین متی که شاگرد بود، در مورد عیسی و رویدادهای مربوط به او گزارشی کاملا مشابه مرقس ارائه می­‌دهد. هیچ اختلافی میان اناجیل آنها وجود ندارد و دقیقا یکدیگر را تأیید می­‌کنند. بنابراین ما صحت انجیل مرقس را تأیید می‌کنیم.


نویسنده: مَت اسلیک

سایر مقالات

مقالات بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا