۶ پرسش دربارۀ کتاب ایوب

۶ پرسش دربارۀ کتاب ایوب

پرسش: آیا کتاب ایوب دربارۀ رنج است؟

پاسخ: شروع با چنین پرسشی احمقانه به نظر می­‌رسد. بسیاری از افراد خواهند گفت: «البته که کتاب ایوب دربارۀ رنج است. کاملا روشن است». کتاب­‌ها و مقالات، همچنین تحقیقات کتاب مقدس و مباحث فراوانی بر این فرض هستند که این دلیل مطالعۀ این کتاب می‌باشد: ما امیدواریم چیزی دربارۀ اندوه و رنج بشر و روش مقابله با آن یاد بگیریم.

اما به این روشنی نیست. مطمئن باشید رنج زیادی در این کتاب نهفته است. تقریبا در تک‌تک آیات آن درد و یا اشاره‌­ای به اندوه وجود دارد. مطالعۀ این کتاب بسیار دردناک است. اما این که بگوییم شامل رنج است با این که بگوییم اساسا دربارۀ رنج است، بسیار متفاوت است. شخصیت اصلی آن، ایوب را نمی‌­توان هم­‌سان با هر انسانی دانست. خیر، او در کل کسی است «بی‌­عیب و صالح که از خدا می­‌ترسد و از بدی اجتناب می‌کند» (ایوب ۱:۱). راوی در همان آیات اول این را به ما می‌گوید و خدا نیز دو بار دیگر این را تکرار می­‌کند (ایوب ۳:۲؛۸:۱). در واقع می­‌خواهد بگوید ایوب ایمان­‌داری است که با وجدان بیدار زندگی را سپری می­‌کند. کتاب ایوب، همان‌­طور که عنوان کتاب اولین­‌بار مرا به مطالعه ایوب کشاند، به نحوۀ رفتار خدا با دوستان او اشاره می­‌کند. در مورد کشمکش‌های یک ایمان­‌دار رنج‌­دیده و در عین حال بی­‌گناه است. البته کتاب ایوب فراتر از این موضوعات است و به­‌طور قطع، صرفا دربارۀ رنج انسانی به­‌طور کلی نیست، هر چند که ممکن است چنین آرزویی داشته باشیم.

۶ پرسش دربارۀ کتاب ایوب

پرسش: چه برداشتی از آرامش­‌دهنده‌­ها و تسلی­‌دهنده­‌های ایوب داریم؟

پاسخ: ۹ باب از ۴۱ باب کتاب ایوب حاوی ۸ سخنرانی از دهان سه دوست ایوب است که به اصطلاح او را تسلی می‌دهند (گر چه آرامش درونی به او نمی­‌دهند). این سه نفر از همان ابتدا قصد داشتند او را تسلی دهند (ایوب ۱۱:۲-۱۳). آنها به نوبت صحبت می‌کنند و حرف‌­های زیادی می­‌زنند. بیشتر صحبت­‌های آنها منطقی به نظر می­‌رسند. برای مثال، اِلیفاز می­‌گوید: «خدا تدبیرهای حیله­‌گران را عقیم می­‌گذارد … حکیمان را به ترفند خودشان گرفتار می‌سازد» (ایوب ۱۲:۵-۱۳). این بسیار شبیه چیزی است که پولس در اول قرنتیان ۱۹:۱ می­‌گوید (گر چه ممکن است پولس از اشعیا ۱۴:۲۹ نقل قول کرده باشد).

اما در انتهای کتاب، خدا می­‌گوید آنها به­‌درستی دربارۀ او سخن نگفته­‌اند (ایوب ۷:۴۲). بنابراین خدا به­‌طور ضمنی می­‌گوید ما نمی‌توانیم کاملا به آنها اعتماد کنیم. حکم کلی بر سخنان آنها اساسا یک رد شدن بزرگ از سوی خداست. وقتی صحبت­‌های آنها را می‌خوانیم باید به دقت دربارۀ آنها بیندیشیم.

گاهی چیزهایی می‌­گویند که درست هستند اما مناسب حال ایوب نیستند. آنها او را متهم می­‌کنند که یک گناهکار نابخشودنی است، اما چنین نیست. مهم‌­تر از آن در تفکر آنها جایی برای رنج بی‌­گناهان وجود ندارد (مثل ایوب ۷:۴). به این معنی که در نهایت هیچ جایگاهی برای صلیب مسیح در الهیات آنها وجود ندارد. سیستم آنها بسیار ساده است: «هر چیز خوبی برای خوبان و هر چیز بدی برای بدها اتفاق می­‌افتد، همین و بس». اما همان­‌طور که داستان کتاب مقدس روشن می­‌کند، در این عصر چنین نیست.

۶ پرسش دربارۀ کتاب ایوب

پرسش: آیا ایوب سزاوار رنج‌­هایش هست؟

پاسخ: تسلی­‌دهندگان او قطعا تصور می‌­کردند او سزاوار رنج است (ایوب ۵:۲۲). آنها به این نتیجه رسیدند که چون رنج می‌کشد، حتما تاوان گناهان پنهان خود را می‌دهد؛ همان‌­طور که افراد معاصر عیسی گمان می­‌کردند هر کسی کور متولد می‌شود حتما گناهی کرده است یا والدین او مرتکب گناهی شده‌­اند (یوحنا ۲:۹). اما واقعیت محکمی که سه بار بیان شده است و می‌­گوید او بی­‌عیب و صالح است، از خدا می­‌ترسد و از بدی اجتناب می‌­کند (ایوب ۸،۱:۱؛ ۳:۲)، بر خلاف این گفته است. او به‌خاطر گناه نابخشودنی مجازات نشد، او واقعا به این دلیل مجازات نشد. خیر، او سزاوار رنج­‌هایش نبود.

با تمام اینها ایوب گناه می‌کند. او رنج نمی­‌کشد چون گناه کرده است، بلکه چون رنج می­‌کشد، مرتکب گناه می­‌شود. او چیزی را دربارۀ خدا می­‌گوید که نباید بگوید (ایوب ۲۳:۹ او می­‌گوید خدا بر فلاکت گناهکاران ریشخند می‌زند). کاملا بدیهی است در پایان کتاب جایی که خدا دو بار او را به‌­خاطر حرف­‌های نادرست و بدون فکرش سرزنش می‌کند (۲:۳۸ و ۲:۴۰) بنابراین در اینجا تناقضی هست؛ او بر خلاف دوستانش دربارۀ خدا درست صحبت می­‌کند (۷:۴۲) و با این وجود لازم است از برخی حرف­‌هایی که زده است توبه کند (۲:۴۲-۶).

وقتی این کتاب را می‌خوانیم باید این حقایق را کنار هم بگذاریم. خیر، ایوب سزاوار رنجی که می­‌کشد نیست، او در حقیقت رنج‌­دیدۀ بی­‌گناه است (و نکتۀ مهم این کتاب همین است). اما باید از چیزهایی که گفته است، توبه کند.

۶ پرسش دربارۀ کتاب ایوب

پرسش: چرا کتاب ایوب این­‌قدر طولانی است؟

پاسخ: هر کسی که کتاب ایوب را در برنامۀ مطالعۀ کتاب مقدس خوانده است، از این موضوع تعجب می­‌کند. در باب­‌های ۱ و ۲ ایوب، همه چیز سریع و با شدت اتفاق می‌افتند. شاید همۀ آن را متوجه نشوم، اما غمگین می‌­شوم و توجه من به دو سخنرانی عالی و مهم خداوند (باب­‌های ۳۸ تا ۴۱) و نتیجۀ واضح و شگفت­‌آور آن (ایوب ۴۲) جلب می­‌شود. دقیقا همین­‌طور است. صفحات کتاب پر از سخنرانی­‌هایی است که در اولین خواندن، کاملا شبیه به هم به نظر می‌رسند و درک آنها قطعا آسان نیست.

چرا؟ چرا چکیده‌­ای از کتاب طولانی و کسل­‌کنندۀ ایوب تهیه نشده است؟ زیرا این کتاب به همان اندازه­‌ای است که خدا لازم دانسته است. من و شما اگر واقعا می­‌خواهیم با مسائل انبوه کتاب درگیر شویم، به زمان و مکان و همچنین به چالش آرام شنیدن تعداد فراوان کلمات و دست و پنجه نرم کردن با آنها نیاز داریم. شما نمی‌­توانید این کتاب را فقط در یک توییت خلاصه کنید. شما به زمان نیاز دارید تا صفحات شعر بتوانند نه‌تنها ذهن، بلکه احساساتتان را درگیر این مسائل دشوار و دردناک کنند. شما باید آمادگی درگیر شدن با تناقض، ظرافت و تلاطم احساسات شدید را داشته باشید. به همین دلیل این کتاب این­‌قدر طولانی است.

۶ پرسش دربارۀ کتاب ایوب

پرسش: لِویاتان چه کسی یا چه چیزی است؟

پاسخ: در ایوب ۴۱ از هیولای مهیب، ترسناک و وحشتناکی به نام لِویاتان صحبت می‌­شود. او کیست؟ زمانی مردم عادت داشتند لِویاتان (و موجود ترسناک مشابهی به نام بِهیموت در ایوب ۴۰) را با موجوداتی مانند نهنگ، اسب آبی یا کروکودیل مقایسه کنند.

البته ویژگی­‌هایی که برای توصیف آن به­ کار می­‌بردند، با آنها فرق داشتند. اما همۀ باورها بر این بود که این دو موجود در سخنرانی دوم خدا واقعا دو مورد اضافی در لیست موجودات عجیب­‌الخلقه‌­ای هستند که خدا در سخنرانی اول خود نام برده است (ایوب ۳۹). این موضوع بسیار مهمی است. زیرا لِویاتان اوج دو سخنرانی خداست. ایوب بلافاصله بعد از لِویاتان از تمام حرف‌­های اشتباه خود توبه می­‌کند (ایوب ۱:۴۲-۶). گر چه ممکن است لِویاتان موجودی باشد که بتوان در باغ­ وحش هم یافت، اما به دلایل خوبی می‌توان تصور کرد لِویاتان روش واضحی برای صحبت دربارۀ شیطان است که چنین نقش پر رنگی در ایوب ۱ و ۲ دارد. در ایوب ۳، به نظر می‌­رسد لِویاتان قادر است یک روز را از روزهای سال پاک کند (ایوب ۸:۳) که برای یک کروکودیل کار دشواری است (منظور این است که این توانایی خارق‌العاده با شخصیت و قدرت شیطانی سازگارتر است که بر جهان و سرنوشت انسان‌ها تاثیر می‌گذارد). در جاهای دیگری از عهد عتیق، لِویاتان موجودی هیولا مانند توصیف شده که دارای نیروهای ماوراءالطبیعه است و تنها خدا قادر به نابودی اوست (اشعیا ۱:۲۷). در کتاب مکاشفه زبان سخن مار در باغ عدن در پیدایش ۳، با زبان سخن اژدها مرتبط است و با شیطان یا ابلیس یکی پنداشته می‌شود (مکاشفه ۹:۱۲). بنابراین ممکن است لِویاتان شیطان باشد. وقتی ایوب متوجه می‌شود خدا می‌تواند لِویاتان را رام کند، بالاخره به این پی می‌­برد که خدا هر کاری می‌تواند انجام دهد (ایوب ۲:۴۲) (شاید بِهیموت بیانگر شخصیت مرگ باشد، اما این موضوع چندان قطعی نیست).

۶ پرسش دربارۀ کتاب ایوب

پرسش: آیا در کتاب ایوب امیدی وجود دارد؟

پاسخ: بله! تأکید می‌­کنم بله! زیرا رنج‌­های او پیش­‌درآمد رنج‌های عیسی، آن رنج‌دیدۀ کاملا بی­‌گناه است. درست مانند رنج‌های ذکر شده در مزامیر، بارها و بارها در ایوب نیز صداهایی می‌­شنویم که بعدها در مصائب مسیح معنا پیدا می‌کنند. صلیب مسیح تحقق تلاش‌­های ایوب است. مسیح مردی بی‌عیب و صالح است که از خدا می­‌ترسد و از بدی­‌های هر روزۀ زندگی‌اش دوری می­‌ورزد. مسیح کسی است که اندوه و درد عظیم را به‌­خاطر ما متحمل می­‌شود.

در پایان کتاب، ایوب به‌­طور شگفت‌انگیزی جان تازه‌­ای می­‌گیرد و این تصویری از چیزی است که در هنگام بازگشت عیسی اتفاق خواهد افتاد. تا آن زمان قرار است همراه با مسیح رنج بکشیم، پا­به‌­پای ایوب راه برویم، اندوهی را تجربه کنیم که سزاوار آن نیستیم. درست مانند ایوب، گناهان ما بخشیده شده‌اند. مانند او از ما نیز خواسته شده است صبوری کنیم، امید داشته باشیم، اعتماد و دعا کنیم و مطمئن باشیم «در جسم خود خدا را خواهیم دید» (ایوب ۲۶:۱۹)؛ کاری که عیسی در اولین روز “عید پاک” (easter day) انجام داد. کتاب ایوب دربارۀ رنج­‌هایی که در مقابل شاگردان عیسی قرار داده می‌شوند، کاملا واقع‌گرایانه است و به‌دلیل رستاخیز عیسی مسیح سرشار از امیدی با شکوه است.


نویسنده: کریستوفر اَش

سایر مقالات

مقالات بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا